boxheader برگ نخست  | تماشا خانه  | نگارخانه  | بايگاني پژوهش ها و نوشتارها  | واپسين ديدگاه هاي رسيده  | مرام نامه  | درباره ما  | همکاري با ما  | تبليغات boxheader
 
boxheader فهرست boxheader
   
     
 
 
boxheader توسعه روستاگردی در ایران boxheader
   

مقدمه :گردشگري و توريسم هم اکنون يکي از درآمدزا­ترين صنايع جهان است. بر اساس گزارش سازمان WTO صنعت توريسم تا سال 20۱۵ اولين صنعت درآمدزا و سود آور جهان خواهد بود.در کشور ما نيز ظرفيت­ها و قابليت­هاي بسيار زيادي براي جذب گردشگري وجود دارد که مي­تواند باعث گردش سرمايه و سود­آوري براي عده زيادي از مردم و به خصوص جوانان باشد. يکي از اشکال جهانگردي، روستا­گردي و اکو­توريسم است که مي­تواند با جذب توريست­هاي داخلي، بسيار درآمدزا و پر­رونق باشد.بسياري از ما تمايل به تکرار لذّتي داريم که از آرامش يک اقامت اتفاقي در دهکده­اي دوردست تجربه کرده­ايم. براي بسياري از ما، بدون وجود خويشاوندي در چنان جايي از ميهن، تکرار چنان تجربه­اي ممکن نيست.مؤسسات توريستي هم تا تقاضاي مؤثر با توجيه اقتصادي مناسب براي سفر به جايي وجود نداشته باشد، اقدام به تاسيس تور گردشگري نمي­کنند. چنين تقاضايي در حال حاضر يا ناشناخته است يا غير قابل رقابت با تورهاي موجود، اما نشانگاني از تغيير وضعيت در جامعه به چشم مي خورد.گردشگري به طور عام و اکو­توريسم و روستا­گردي بطور خاص جزو نياز هاي شهروندان در مي­آيد.براي تکرار لذتي که از آرامش يک اقامت اتفاقي در دهکده­اي دوردست تجربه کرده­ايم ، مي­توان ساز وکارهايي انديشيد که شهروند متقاضي را ميهمان يک جريان سامان­يافته در روستا کند. در چنين ساز وکارهايي بي­نياز تجهيزات سخت­افزاري عريض و طويل مي توان به نياز شهروندان پاسخ اقتصادي داد و آن­را در چارچوب برنامه هاي توسعه­اي کشور تعريف و سازماندهي کرد.اين رويکرد به گردشگري روستايي مي­تواند در برنامه مديريت روستايي جايگاهي ويژه يافته و روستا را از جايي براي تهيه قوت روزانه شهروندان به جايي براي آرامش آنان تبديل نمايد. 

طرح مسئله :بيان اين مطلب که کشور ما داراي جاذبه­ها­ي فراوان تاريخي، طبيعي براي جذب گردشگر است، موضوعي تکراري و شايد ملال آور است. امّا در اين مقاله تلاش مي­کنيم که توجه مخاطب را به رشته خاصي از گردشگري يعني "روستا گردي-گردشگری روستائی " جلب کنيم.روستا در توسعه پايدار و برنامه­هاي کلان اقتصادي و اجتماعي داراي ارزش و جايگاه ويژه اي است  اما سياست­هاي چند دهه اخير باعث شده که روستاها عموماًً از سکنه خالي شوند و مردم آن به حاشيه شهر­ها هجوم آورند، پس جهت حفظ و توسعه و ايجاد انگيزه براي باز­گرداندن روستاييان به روستاها و حفظ باقيمانده آنها بايد تمهيداتي انديشيد.توسعه گردشگري روستايي مي تواند از چنين ديدگاهي مورد توجه قرار­گيرد .طبيعي است هر کسي اعم از روستايي و شهري علاقه دارد در مکاني زندگي و فرزندانش را تربيت کند که از امکانات رفاهي و معيشتي بالنّسبه خوبي برخوردار باشد. يکي از راه­هاي حفظ و ارتقاء سطح زندگي در روستا توجه به روستا­گردي است. اغلب مردم علاقه­مند هستند پس از چند ماه کار و فعاليت، چند روزي را به تفريح و استراحت بپردازند. معضلات روز افزون زندگي در شهر، علاقه و توجه شهر­نشينان را به سمت طبيعت باز­گردانده­است که براي مسافرت و تفنّن اغلب شهرهاي مشخص و محدودي را انتخاب مي کنيم بدون آنکه حتي به روستاها و اماکن در قلب طبيعت که بسيار ديدني و جالب هستند، فکر کنيم.اغلب ما براي گذراندن تعطيلات به شمال کشور و شهرهاي جنوب درياي خزر يا اصفهان، شيراز، مشهد، تبريز، و چند شهر بزرگ ديگر فکر مي کنيم. مگر آنکه استثنائاً در روستايي يا دهي ، فاميلي يا دوستي داشته باشيم وبه هواي ديدار او به روستا برويم.در حالي که روستاهاي مختلف ايران داراي نقاط ديدني و آب وهواي متنوع و امکانات بالقوه مناسبي هستند که مي­تواند نيازهاي تفريحي مسافران شهري و حتي خارجي را برآورده سازد.روستا گردي و رفت­و­آمد مسوولان و مسافران به روستاها  مي­تواند سطح درآمد و زندگي را در آن­جا بالا ببرد و مانع مهاجرت روستائيان به شهرها شود. ضمن آنکه باعث رونق فعاليت­هاي جنبي اقتصاد روستايي از قبيل صنايع دستي، سفالگري، شيشه گري، قالي­بافي و... مي شود. 

فرضيه : بررسي و توجه به توانايي­ها و استعدادهاي روستا مي­تواند رقم بالايي اشتغال، در روستا ايجاد کند تا جايي­که روستاها بدون نياز به دريافت يارانه و سرمايه گذاري­هاي هنگفت اوليه به سطح مطلوبي از خودکفايي برسند. در اين صورت هم به نياز تفريح و تفرج و بازگشت به طبيعت شهرنشينان پاسخ داده مي­شود وهم به بالا رفتن درآمد و امکانات و سطح زندگي در روستا وهمچنين از مهاجرت روستائيان به حاشيه شهرها جلوگيري و پيش­گيري مي­نمايد. براي اينکه بتوان به اين هدف دست يافت بايد طرح­هاي مدون و مشخص وزمان­بندي­شده تهيه نمود و مرحله به مرحله آن را به اجرا گذاشت. ارائه خدمات رفاهي و اقامتي به گردشگران در روستاها بايد از منابع خود روستا باشد، ضمن آنکه در هر گام بايد حفظ محيط زيست را در نظر داشت. چرا که تجربه نشان داده است که ورود مسافران به تعداد زياد در مناطقي خاص منجر به آسيب ديدن طبيعت آن منطقه و از بين بردن آن شده است.با چنين ملاحظاتي پايداري جهانگردي در هر کشوري بستگي کامل به حفظ ذخائر و جاذبه­هاي طبيعي و فرهنگي و اجتماعي آن دارد.در سال 1987 کميسيون جهاني محيط زيست و توسعه  (WCED)توسعه پايدار را به صورت توسعه­اي که پاسخگوي نياز هاي امروز است بدون آنکه قابليت نسل­هاي آينده را براي برآوردن نيازهاي خود مخدوش سازد تعريف کرده است.اما براي توسعه روستا­گردي بايد مشارکت روستاييان را جلب نمود. به اين منظور بايد در سطح روستاها و فراتر از آن در سطح شهرها و کل کشور دست به فعاليت­هاي تبليغي و توجيهي زد. وبا نشان دادن نمونه موفق که در نقاط ديگر ايران و جهان انجام شده، آنان را به اين طرح جلب نمود و پي­آمد هاي مثبت و سازنده آن را به آنها نشان داد. همزمان با اين اقدام ضروري است توجه شهرنشينان را به مزايا و نکات مثبت گردش و اقامت در روستا جلب نمود. و آنان را تشويق کرد تا از اين نوع سفرها استقبال کنند. براي نيل به اين هدف نيز تبليغات رسانه اي و محلي و حتي تبليغ و توجيه دانش آموزان در مدارس بسيار مؤثر است. همچنين معرفي اقامتگاه­ها و مکان­هاي تفريحي و ورزشي به نسبت ارزان در روستاها مي­تواند براي شهرنشينان بويژه گروه­هاي سني جوان­تر، انگيزه­اي جهت حضور در روستا ايجاد کند. با تبليغ اين نکته که گردش و مسافرت لزوماً برنامه­اي پرخرج و پرهزينه براي خانواده ها نيست، مي توان با هزينه کم و ناچيز با استفاده از امکانات موجود در روستاها به گردشگري پرداخت و از لذّات آن بهره مند شد. مهمترين هزينه سفر در کشور ما هزينه حمل و نقل و اقامت است. مي توان با دادن تخفيف هاي فصلي، از جهت حمل و نقل و اقامت در فصل­هاي کم مسافر، مسافرت را در تمام طول سال تداوم بخشيد.  

اکوتوريسم (Ecotourism):گردشگري طبيعت که اکوتوريسم ناميده مي شود، به­عنوان يکي از حوزه­هاي گردشگري هم­اينک در تمام جهان مطرح است. اکوتوريسم به آن حوزه از گردشگري اطلاق مي­شود که مبتني بر مسافرت هدفمند به مناطق نسبتاً طبيعي براي مطالعه، لذّت­جويي و استفاده معنوي از مناظر، گياهان و جانوران و هر نوع جنبه فرهنگي معاصر و يا گذشته موجود در اين مناطق باشد. در اکوتوريسم تغييرات کمتري بر پيکر محيط­زيست ايجاد مي­شود و ضمناً اين نوع فعاليت عوامل زيربنايي کمتري طلب مي­کند. اکوتوريسم مي­تواند از چند ساعت تا چند روز و حتي چندهفته اقامت در محيط طبيعي و روستايي را در بر­گيرد. براي اينکه بتوان اکوتوريسم را در زمان طولاني و براي هميشه حفظ کرد بايد به شاخص­هايي مانند شاخص استرس محيطي، شاخص استرس اجتماعي و حتّي شاخص استرس اقتصادي توجه کرد. تغيير ناگهاني هر کدام از اينها مي تواند عواقب زيانباري را براي اکوتوريسم در پي داشته باشد. از اين­رو فعاليت­هاي تبليغاتي بايد هماهنگ و مناسب با ظرفيت­هاي مناطق هدف گردشگري باشد.  

اهداف :جلب مشارکت روستاييان در زمينه اکوتوريسم و تشويق شهرنشينان به روستاگردي و اقامت در روستا

الف) جلب مشارکت روستاييان : تقويت صنعت گردشگري و روستاگردي به عنوان شاخه­اي از آن نيازمند تهيه و اجراي برنامه­هاي توسعه روستاگردي است که اوّلاً موجب اشتغال جوانان در مشاغل خدماتي روستاگردي شده و ثانياً بهبود وضعيت سکونت­گاه­هاي روستايي را در­پي­خواهد داشت. به اين منظور مي­توان خانه­ها و اقامت­گاه­هاي بومي و روستايي را بدون ايجاد تغييرات کلي و ماهوي، تنها با بهسازي و تغيير و بالا­بردن و استاندارد­کردن وضعيت بهداشتي به صورتي درآورد که مسافران در تمام يا قسمتي در آن اقامت کنند. بهترين نمونه اين خانه­ها اقامت­گاه­هاي روستايي و شهري در سواحل درياي مازندران است. وجود دريا و جنگل در آن منطقه باعث شده که مردم شهرهاي دور از آن، علاقه­مند به گذراندن چند روزي از سال به خصوص در فصل تابستان در آنجا باشند. پس مردم اين منطقه در چند ماهي از سال با هجوم مسافران مواجه مي­شوند. از آنجا که امکان اقامت تمام مسافران در هتل ها و مسافرخانه ها وجود ندارد به طور خود به خود ساکنان بومي آن منطقه آموخته­اند که مي­توانند با اجاره دادن تمام يا بخشي از امکانات اقامتي­شان براي خودشان درآمدي موقت کسب کنند.درآمدي موقت که درايامي از سال مستمر باشد. به اين منظور بايد خانه­هاي خود را در سطح قابل قبولي از جهت بهداشت و اقامت موقت نگه­دارند تا بتوانند با قيمت بالاتري به متقاضيان، خدمات ارائه کنند. هر چه اين خانه ها تميزتر، جديدتر و مجهزتر باشد مبلغ دريافتي بابت اجاره کوتاه مدت آن بيشتر خواهد بود. بسياري از اهالي اين منطقه خدمات بيشتري از تأمين اقامتگاه به مسافران ارائه مي­کنند. خدماتي مانند تهيه غذا، گرداندن در منطقه، راهنمايي در کوهنوردي و شکار و صيد ماهي، گردش در جنگل،  فروش وسايل تزييني و منابع دستي خانگي، فروش غذاها و ترشيجات محلي و ... هر کدام از اين فعاليت­ها براي فرد بومي در آمدزا خواهد بود.براي ارائه اين خدمات نيز معمولاً نياز به سرمايه­گذاري اوليه هنگفت وجود ندارد و اهالي مي­توانند با امکانات محلي اين فعاليت­ها را انجام دهند . براي رواج اين رفتار در ساير شهرها و روستاهاي کشور که در کنار دريا و سر راه نيستند، اما جاذبه هاي ناشناخته­اي دارند که مي­تواند براي بسياري از مردم جالب و ديدني باشد و در کوتاه مدت به يک هنجار اجتماعي تبديل شود، بايد از سوي موسسات خصوصي و دولتي فعال در زمينه جهانگردي، اقدامات اجرايي و تبليغاتي صورت پذيرد. اين اقدامات بايد ناظر به برنامه هاي کوتاه مدت باشد و با روشهاي علمي از عواقب و تبعات منفي احتمالي آن پيشگيري به عمل آيد.

همين روش را مي توان در کشورهاي توسعه يافته مشاهده کرد. در آمريکا و کشورهاي اروپايي در مقابل بسياري از خانه­هاي روستايي و خانه­هايي که در دهکده­هاي بين راه يا بنادر پر رفت و آمد وجود دارند تابلويي نظر را جلب مي­کند که بر روي آن نوشته شده : BED+BREAKFAST ؛ يعني مي­توان در اين خانه شب را خوابيد و صبحانه صرف­کرد.

زندگي در وضعيت واقعي و روزمره سکنه هر روستا و آشنايي با نحوه زندگي و تغذيه و روابط بين مردم از مزاياي اين نوع سفرهاست. اغلب اوقات بين مسافران و ميزبانان الفت و دوستي پديد مي­آيد که مي تواند سالها ادامه پيدا­کند و در مواردي براي هر دوطرف مفيد فايده باشد. حضور مسافران در خانواده­ها و خانه­هاي روستايي باعث تأثيرات متقابل اجتماعي و فرهنگي خواهد بود. البته بايد توجه داشت که اين تأثيرات مي تواند بصورت مثبت و منفي باشد، براي مثال هنرهاي بومي که وقتي از منظر عرضه و تقاضا تعريف شوند شکلي ديگرگون مي يابند. يعني کيفيت هنري به کميّت اقتصادي تبديل مي شوند. بنابراين هرچند منشأ درآمد است، ممکن است از حيث اصالت هنري دچار کاستي گردد و به گونه­اي مشتري پسند عرضه­گردد. يکي ديگر از آثار منفي ورود گردشگران به روستاها تفاوت فرهنگي و رفتاري اين دو گروه است که براي دو طرف مي تواند مشکل آفرين باشد. پس گردشگران پيش از عزيمت به محل خاص بايد تا حدودي خرده­فرهنگ­هاي جامعه مهمانپذير را مطالعه نمايند و به تفاوت بين رفتارها و هنجارها که در جوامع مختلف بشري وجود دارد توجه کنند.البته بايد به وجوه مثبت اين تعامل فرهنگي نيز توجه داشت. به هر حال در جهان امروز ارتباط فعال و همزيستي و تعامل با ديگران امري ضروري و اجتناب ناپذير است و بايد از بعضي تغييرات و تأثيرات فرهنگي نيز استقبال نمود. چرا که منجر به ارتقاء سطح زندگي و دانش افراد مي­شود.

ب) فرهنگ سازي در شهرها براي انتخاب روستا با هدف تفريح و تفرج :همانطور که اشاره کرديم در بين ما ايرانيان کمتر ديده مي­شود که کسي به عنوان مسافرت و تفريح به روستا سفر کند. به جز قشر خاصي از مردم که اغلب افراد تحصيلکرده مي­باشند مردم علاقه دارند به شهرهاي بزرگ مسافرت کنند. پس بايد براي مردم عادي انگيزه سفر به روستا ايجاد کرد. اين عمل با کمک رسانه هاي گروهي و آموزش هاي منظم و مستمر ممکن است. ادامه مطلب...

   
    spacer    
    لينک ثابت مشاهده ديدگاه ها و ارسال ديدگاه شما - 84 ديدگاه تعداد بازديد : 438093 بازديد    
     
 
 
     

تمام حقوق مادی و مينوی اين تارنگار وابسته به روستای خان آباد بوده, شايسته است که اگر بخشی را استفاده می کنيد, نام اين تارنگار را يادآور شويد.

طراحی و پشتيبانی: گروه طراحی وب مگابايت